Wat zegt de vacht over de gezondheid van je paard?
Net als bij ons mensen is de huid ook bij het paard het grootste orgaan. Als de huid in goede conditie is, is de vacht doorgaans ook gezond. Veel veranderingen in de vacht zijn in de meeste gevallen inderdaad te wijten aan huidaandoeningen, maar ze kunnen ook interne oorzaken hebben, zoals stofwisselingsziekten.
Wat de vacht van je paard je vertelt over zijn gezondheid en met welke eenvoudige maatregelen je de vachtgezondheid van je paard kunt waarborgen, lees je in het tweede deel van onze serie.
Waarom is een gezonde vacht zo belangrijk voor paarden?
De vacht van je paard vormt de buitenste „laag“ en vervult diverse beschermende functies, waaronder:
- Bescherming tegen invloeden van buitenaf (weersomstandigheden, insecten, verwondingen, zonlicht)
- Tastzin
- Thermoregulatie (door de haren rechtop te zetten kan het paard zich nog beter tegen de kou beschermen)
- Vacht & huid als eerste barrière van het immuunsysteem tegen ziekteverwekkers of ongedierte
In die zin is een verzorgde vacht niet alleen om puur esthetische redenen belangrijk. Met een gezonde vacht kan je paard zichzelf goed beschermen tegen ziektes en parasieten, en het verhoogt zijn welzijn en daarmee ook zijn mentale gezondheid.
Hoe ziet een gezonde vacht eruit?
De vacht van je paard zou er idealiter glad en zijdezacht glanzend uit moeten zien. De haargroei moet gelijkmatig zijn, geen kale plekken vertonen en vrij zijn van roos. Het lange haar moet dicht zijn en een stevige haarstructuur hebben. Als je paard voornamelijk op de weide of in een open stal wordt gehouden, zul je merken dat je paard een andere opvatting heeft over vacht- en lichaamsverzorging en zich liever in de modder en het zand wentelt. Dat is volkomen in orde en hoort zelfs bij een diervriendelijke verzorging, want de modderlaag die hierdoor wordt aangebracht, biedt je paard niet alleen een natuurlijke bescherming tegen insecten en de zon, maar zorgt er ook voor dat het dode huidcellen en haren kwijtraakt – vooral in de ruiperiode dus een belangrijk onderdeel van de lichaamsverzorging.

Wat zegt de conditie van de vacht over de gezondheid van mijn paard?
Dof en glansloos, kale plekken, ongelijkmatige vacht, roos of bloederige schuurplekken. De vacht en daarmee ook de huid van je paard kunnen allerlei veranderingen vertonen. De oorzaken kunnen net zo divers zijn:

- Huidaandoeningen (zomereczeem, moede, huidschimmels)
- Parasieten (haarluis, luizen)
- Worminfecties
- Stofwisselingsziekten (Cushing)
- Tekorten aan voedingsstoffen
- Slecht zittende ruitersuitrusting
- Gedragsafwijkingen door te veel stress, te weinig bezigheid enz. (staartschuren)
Hoe kan ik aan het uiterlijk van de vacht zien wat er met mijn paard aan de hand is?
Het is niet altijd eenvoudig om te achterhalen waarom je paard veranderingen in de vacht vertoont. Verschillende aanwijzingen kunnen je hierbij helpen, zoals het uiterlijk, de aangetaste plekken, bijkomende symptomen of gedragsveranderingen.
We hebben een overzicht samengesteld met de meest voorkomende veranderingen in de vacht en de mogelijke oorzaken.
Houd er rekening mee dat deze lijst geen vervanging is voor veterinair advies en dat je bij twijfel altijd je dierenarts moet raadplegen.

| How ziet de vacht eruit? | Wat zou de oorzaak kunnen zijn? |
|---|---|
| dof, glansloos, ruig | Tekorten of chronische aandoeningen (met name aan de nieren en lever) |
| overmatige talgproductie (plakkerige / „stoffige“ handen na het aaien) | Aanwijzing voor stofwisselings- of nierproblemen |
| Onregelmatige vacht, krullende haarstructuur, overmatige haargroei | Vermoeden van het syndroom van Cushing |
| Schilferige & korstige vacht | Vermoeden van mijtbesmetting, ter hoogte van de kootgewrichten Vermoeden van rotkreupel |
| Cirkelvormige haaruitval | Vermoeden van schimmelinfectie |
| Schuurplekken, met name aan de manen en staartrand | Vermoeden van zomereczeem, gedragsstoornissen |
| Kaalgeschuurde staartrand zonder verdere eczeem op het lichaam (zie zomereczeem) | Vermoeden van worminfectie |
| Schuurplekken ter hoogte van de rij-uitrusting | Slechte pasvorm van rij-uitrusting (met name zadel & hoofdstel) |
| Verdikte huidplekken, wratachtige huidveranderingen tot grotere gezwellen | Vermoeden van equine sarcoïdose |
| „Hongerharen“ (verspreid lange haren, vooral aan de onderkant van het lichaam) | Stoornis in de stofwisseling, tekorten, verstoorde ontgifting van de lever |



Wat kun je doen voor een gezonde haargroei?

1. Pasvorm van de rij-uitrusting
Controleer regelmatig de pasvorm van de rij-uitrusting. Let erop dat je vooral de pasvorm van het zadel altijd in de gaten moet houden, aangezien de lichaamsbouw van je paard, afhankelijk van gezondheidstoestand, leeftijd en trainingsvolume, continu verandert. Hier kunnen dan snel schuur- of drukplekken ontstaan, die in het ergste geval zelfs tot kale plekken in de vacht kunnen leiden.
2. Adequate vachtverzorging
Het dierlijke begrip van vacht- en lichaamsverzorging wijkt sterk af van onze definitie. Uitgebreid wentelen en schrobben hoort er instinctief bij, het bevordert de doorbloeding van de huid en daarmee ook de gezonde vachtgroei. Jouw paard mag tijdens trainingspauzes best wel eens zijn modderpak „aanbehouden“ (met uitzondering van de hoeven – deze moeten dagelijks uitgekrabd en geïnspecteerd worden om verwondingen of problemen vroegtijdig te ontdekken). Voor het rijden moet je het echter grondig poetsen, om schuren door vuildeeltjes op de plaatsen waar de rij-uitrusting ligt te voorkomen. Ook intensief groomen en een uitgebreide paardendouche voor een wedstrijd, en het gebruik van vachtglanssprays, is in orde, zolang deze middelen niet dagelijks worden toegepast.

Massages zijn goed voor de ziel en de huid
Als je je paard eens iets bijzonders wilt geven, zal het zeker genieten van een kleine massage tijdens de poetssessie. Massages bevorderen de doorbloeding van de huid en dragen zo ook bij aan een gezonde haargroei.
Als je paard zich graag uitgebreid schrobt, moet je hem ongevaarlijke schrobmogelijkheden bieden in de vorm van schuur- en massagestrepen.
Voor een heerlijke massage

3. Passende verzorging
Of een paard zich prettig voelt en gezond is, zie je meestal al op het eerste gezicht aan zijn glanzende vacht. Voor het behoud van de gezondheid van je viervoeter is een passende verzorging dan ook essentieel. Voldoende bezigheid, een rustige omgeving, contact met soortgenoten in een harmonieuze kudde en stalhygiëne zijn daarbij de belangrijkste factoren.
4. Voer voor een gezonde vacht
Vaak zijn het voedingsstoffentekorten die de vacht dof maken. Met name tijdens de vachtwisseling gebruikt de stofwisseling van je paard meer bronnen dan gewoonlijk om het nieuwe haar te vormen. Dit kan het voedingsstoffenevenwicht verstoren. Een voedingssupplement met zink, koper, seleen, biotine en de vitaminen B en E is belangrijk voor een gezonde haargroei en een intacte huidfunctie. Plantaardige ondersteuning voor een zijdezachte, glanzende vacht vind je in zwarte komijn, lijnzaad en mariadistel.

Voeding voor een gezonde en glanzende vacht

5. Regelmatige gezondheidscheck
Het is enorm belangrijk om de gezondheid van je paard goed in de gaten te houden, want als een paard ziek is, kan dat ook leiden tot veranderingen in de vacht. Observeer je paard en raadpleeg je dierenarts als je iets ongebruikelijks opmerkt. Veel aandoeningen kunnen vroegtijdig effectief worden behandeld. Ook ontworming is in dit verband een must!
Meer lezen: Serie Wat zegt …?
Deel 1: Wat zeggen paardenvijgen over de gezondheid van je paard?
Deel 2: Wat zegt de vacht over de gezondheid van je paard?
Deel 3: Wat de conditie van de hoeven van je paard zegt over de gezondheid van je paard
Français