Peesblessures bij paarden – herkennen, behandelen, voorkomen

Peesblessures behoren tot de top 10 van blessures bij paarden. We laten je zien waarom peesblessures bij paarden niet ongewoon zijn en geven je een overzicht van de oorzaken, symptomen, behandelingsmogelijkheden en preventieve maatregelen. Zo ben je voorbereid op een acuut geval van peesblessure bij je paard.

Als je meer wilt weten over de behandelings- en revalidatiemaatregelen en wilt weten welke zalven en therapeutische peesbeschermers nuttig kunnen zijn, lees dan onze uitgebreide gids „Behandelingsmogelijkheden bij peesblessures bij paarden“.

Het peesapparaat van het paard – een gevoelige constructie

De benen van paarden bestaan uit slechts enkele spieren, maar voornamelijk uit botten, kraakbeen, pezen en banden. Pezen zijn bundels vezels die nauw verbonden zijn met spieren en botten en verantwoordelijk zijn voor de overdracht van kracht in bewegingsenergie. Bij paarden zijn drie soorten pezen noemenswaardig, die ook het vaakst door blessures worden getroffen:

• diepe buigpees (wordt bij het afzetten zwaar belast)
• hoefbeenband (achter de diepe buigpees)
• oppervlakkige buigpees (wordt bij het afzetten zwaar belast en kan tot 16 % van zijn normale grootte uitrekken, wat vooral te zien is bij springpaarden bij de landing)

Pezen zijn volgroeid wanneer een paard ongeveer 6 jaar oud is, terwijl spieren al eerder volgroeid zijn. Dat betekent dat een paard dat er van buitenaf gezien „volgroeid“ uitziet, nog geen pezen en banden heeft die volledig belastbaar zijn. Paarden die al vroeg zwaar worden belast door sport, lopen dus een groter risico op peesblessures.

Als er kleine of grotere scheurtjes in de vezels ontstaan of zelfs een peesbreuk, groeit er tijdens de genezingsfase littekenweefsel aan, dat minder elastisch en belastbaar is. De pees kan dus ook na volledige genezing nog steeds een verhoogd risico op blessures lopen.

Peesblessures aan de achterbenen zijn ook mogelijk, maar de voorbenen worden aanzienlijk vaker door peesbeschadigingen getroffen.

Symptomen: Hoe herken ik peesblessures bij paarden?

Typische symptomen van een peesblessure zijn:

• Zwelling van de getroffen plek, het been is gebogen als een banaan
• Warmte, wat wijst op een ontsteking
• Gevoeligheid bij aanraking van de ontstoken plek
• Ontlasting van het getroffen been
• Kreupelheid als typische pijnreactie, sterkere kreupelheid op zachte grond dan op harde grond, omdat hier de pees zwaarder wordt belast

Er zijn ook gevallen van peesblessures zonder kreupelheid, wat een vroege diagnose kan bemoeilijken. Warmte en lichte zwellingen zijn de eerste waarschuwingssignalen dat er iets mis is en dat er onmiddellijk moet worden gereageerd. Bij chronisch peesblessures lijdt het paard aan terugkerende beenaandoeningen en duurt het genezen van een blessure langer dan normaal.

Oorzaken: waarom behoren peesblessures tot de meest voorkomende blessures bij paarden?

De pezen van paarden, die van nature hardlopers zijn, worden blootgesteld aan zeer grote belastingen: tijdens training, sociale interacties en bij slechte huisvestings- en trainingsomstandigheden. Bovendien liggen de pezen in de benen van paarden dicht onder het oppervlak en worden ze niet beschermd door spieren, waardoor ze gevoelig zijn voor stomp trauma.

Maar waarom vormen pezen in het algemeen een probleem? De vezelbundels worden zeer slecht doorbloed en hebben daardoor tot een half jaar nodig om hun weefsel te vernieuwen. Door het trage genezingsproces en het soms sluipende karakter ervan zijn peesblessures bij paarden een gevreesd probleem. Want zelfs na genezing blijft het risico op nieuwe blessures groot: het gevormde littekenweefsel is minder elastisch en minder belastbaar.

Naast te vroege inspanning tijdens het sporten kunnen ook andere factoren leiden tot peesblessures bij paarden:

• Overgewicht
• Tekort aan waardevolle voedingsstoffen zoals collageen, omega-vetzuren en zwavel
• Spiervermoeidheid (door hun nauwe verbinding vangt een vermoeide spier minder belasting op en raakt de pees overbelast)
• Onvoldoende training met slechte spieropbouw
• Acute overbelasting (val, trap, struikelen)
• Foute stand van de hoeven en slechte beslag (zie ook onze gids „Wat de conditie van de hoeven zegt over de gezondheid van het paard“)
• Erfelijke aanleg voor zwakke pezen

Ook een volledige peesruptuur is mogelijk, bijvoorbeeld door snijwonden door hoefijzers, afrasteringsdraad of scherp afval in de weide (lees hiervoor onze tips voor het onderhoud van de paddock).

Revalidatiefase na een peesblessure – tips en maatregelen

Na de acute fase volgt het lange herstelproces na een peesblessure. Afhankelijk van de ernst van de peesblessure kan het tot een jaar duren voordat de pees zo ver genezen is dat het paard weer normaal belast kan worden, als dat al mogelijk is.

Volg de instructies van de dierenarts nauwgezet op en maak regelmatig afspraken voor controle, zodat het behandelplan kan worden aangepast.

De gecontroleerde opbouwtraining na een peesblessure begint met stappen op een harde ondergrond. Een zachte ondergrond zou de pezen onnodig belasten. Bouw de stapfasen stukje bij beetje op. Houd er rekening mee dat de peesvezels pas na ongeveer 28 dagen geleidelijk in lengterichting weer opbouwen, waardoor ze beter belastbaar worden. Pas als het paard in elke gangsoort klachtenvrij loopt, kan het weer bereden worden en volledig belast worden.

Preventie van peesblessures bij paarden – tips voor paardeneigenaren

Voorkomen is beter dan genezen – dat geldt ook voor de gezondheid van de pezen van onze paarden. Een peesblessure is niet altijd te voorkomen, maar je kunt het risico op blessures wel verminderen. Voor de preventie van peesblessures bij paarden kun je het volgende doen:

• Zorg al op veulengerechtigde leeftijd voor voldoende vrije beweging
• Dagelijks enkele uren vrije beweging, idealiter staat het paard in de wei of in een open stal
• Correct opwarmen en afkoelen, vooral belangrijk in de winter en bij boxpaarden die het grootste deel van de dag in de box staan
• Vermijd spiervermoeidheid/overbelasting.
• Smeer de benen van het paard na de training in met verkoelende zalf.
• Dek gevoelige paarden in de winter af
• Neem afwijkingen van het normale bewegingspatroon serieus en reageer tijdig
• Zorg voor voldoende voedingsstoffen voor een stabiel bewegingsapparaat: mangaan, selenium, collageen, magnesium. Meer informatie hierover vind je in onze gids over voeding bij peesblessures.