Paardrijden tijdens de zwangerschap

In een Instagram-enquête die wij hebben gehouden, gaf bijna de helft van meer dan 2100 deelnemers aan tijdens de zwangerschap te hebben gereden, en dat zelfs tot na de zesde maand van de zwangerschap. Maar hoe zit het met de risico’s voor moeder en kind als je tijdens de zwangerschap paardrijdt? We geven antwoord op de meest gestelde vragen over paardrijden tijdens de zwangerschap en geven waardevolle tips om risico’s te minimaliseren en het welzijn te vergroten.

Silhouet van een zwangere vrouw

Hoe gevaarlijk is paardrijden tijdens de zwangerschap?

Paardrijden behoort, naast skiën en mountainbiken, tot de meest risicovolle vrijetijdssporten. Vooral het grote risico op een hoofdletsel bij valpartijen of trappen maakt paardrijden zo gevaarlijk. Het risico om in de loop van het leven een hoofdwond op te lopen, is bij ruiters twee keer zo hoog als bij mensen die niet paardrijden.

Volgens een studie van arts Susanna Kramarz is bij het beoefenen van paardrijden als vrijetijdssport, bij een intacte zwangerschap en een gezonde amazone, het risico op vroeggeboorten of miskramen in de eerste maanden van de zwangerschap niet verhoogd, evenmin als het risico op complicaties tijdens de bevalling.

Niettemin: als er een val of trappen plaatsvinden, kan de gezondheid van moeder en ongeboren kind aanzienlijk in gevaar komen. Hier kunnen „miskraam en vroeggeboorte als gevolg van een ongeval niet worden uitgesloten“. Of een amazone dit potentiële risico voor zichzelf en haar kind op de koop toe neemt, moet individueel en indien mogelijk in overleg met de behandelende gynaecoloog en de verloskundige worden beslist.

Een zwangere vrouw meet haar bloeddruk.
De bloeddruk mag tijdens de zwangerschap niet hoger zijn dan 140/90. Als je regelmatig matig sport, kan dat een bloeddrukverlagend effect hebben.

Wat zijn de voordelen van paardrijden tijdens de zwangerschap?

In principe is matige lichaamsbeweging tijdens de zwangerschap goed voor de algehele conditie en het welzijn van de moeder. De aanstaande bevalling vereist immers een goede algehele conditie – zowel lichamelijk als geestelijk.

Over het algemeen verlaagt sport tijdens de zwangerschap de bloeddruk en het risico op zwangerschapsdiabetes. Bovendien kan veel beweging de klassieke klachten zoals vermoeidheid, rugpijn, constipatie of slaapstoornissen voorkomen. Sport tijdens de zwangerschap verbetert ook de conditie en het zelfbewustzijn, wat bevorderlijk kan zijn voor een positief verloop van de bevalling. De voordelen van sport tijdens de zwangerschap zijn zonder meer van toepassing op gematigd paardrijden. Met name paardrijden versterkt de bekkenbodemspieren, wat essentieel is om bijvoorbeeld urine-incontinentie tijdens en na de zwangerschap effectief te voorkomen.

De nadruk ligt echter op matige activiteit, want overbelasting kan zeker leiden tot lichamelijke klachten zoals kortademigheid, misselijkheid, circulatieproblemen of pijn in de onderbuik. Om dit te voorkomen, moet je naar je lichaam luisteren. Bovendien helpt de zogenaamde Talk-Test om in te schatten of je nog binnen het matige aerobe bereik traint. Als je tijdens het paardrijden nog comfortabel kunt praten zonder je in te spannen, is de intensiteit precies goed.

Stalwerk en paardenverzorging zijn zwaar

Naast het paardrijden zijn het ook het stalwerk en de paardenverzorging die een zwangere vrouw behoorlijk buiten adem kunnen brengen. Het tillen van zware voorwerpen moet vooral in het begin van de zwangerschap en in de laatste weken van de zwangerschap worden vermeden. Banden en pezen zijn door de zwangerschapshormonen zachter en losser en reageren daardoor bij overbelasting sneller met overrekking. Let daarom bij het werk rondom het paard op je welzijn en zorg tijdig voor ondersteuning, mocht dat nodig zijn!

Waar moet je op letten als je tijdens de zwangerschap paardrijdt?

Uit het onderzoek van Susanna Kramarz blijkt dat het risico op ongelukken kan worden verminderd door veilig te paardrijden. Kramarz stelt echter terecht: „No horse is a safe horse“, want zelfs als je je bewust bent van de risico?s bij het omgaan met het paard, kun je het risico op ongelukken nooit helemaal uitsluiten.

Als je tijdens de zwangerschap wilt paardrijden, moet je rekening houden met de volgende punten:

  • Vermijd zoveel mogelijk het werken met jonge en lastige paarden
  • Rijd zoveel mogelijk op betrouwbare paarden die je goed kent
  • Neem geen onnodige risico’s in de omgang met het paard
  • Rijd op de beveiligde rijbak of in de manege
  • Rijd nooit zonder begeleiding
  • Rijden in een lichte zit kan tijdens de zwangerschap verlichting bieden
  • Pas je training aan je huidige welzijn aan
  • Luister naar je fysieke en mentale grenzen en stop met paardrijden zodra je klachten voelt
  • Gebruik een opstapbeugel om op te stijgen
  • Laat je helpen bij het stalwerk en de verzorging van het paard
  • Stel tijdig een plan B op voor het geval je zelf niet meer kunt of wilt rijden (verzorgpaard, grondwerk of wandelen als afwisseling)
  • Maak regelmatig gebruik van je controleafspraken bij de gynaecoloog of verloskundige om medisch te laten controleren of je nog kunt blijven paardrijden
  • Zorg er met geschikte zwangerschapskleding voor dat je buik optimaal wordt ondersteund en dat je je tijdens het paardrijden prettig voelt

NIEUW voor aanstaande moeders – de Felix Bühler zwangerschapsrijbroek Isi

Zwangerschapskleding is, naarmate de buik groeit, een echte gamechanger als het gaat om comfort tijdens de zwangerschap. Met onze Felix Bühler zwangerschapsrijlegging Isi kun je ook in het zadel van je zwangerschap genieten. Hij is perfect afgestemd op de specifieke behoeften van zwangere ruiters.

Ook verkrijgbaar als winterversie: Felix Bühler Grip-winterzwangerschapsrijlegging Elisabeth.

Vrouw draagt een zwangerschapsrijbroek
Naar de productgids: Zwangerschapsrijlegging Isi

Hebben amazones het moeilijker bij de bevalling?

Dit is absoluut een mythe. Er wordt wel beweerd dat de bekkenbodemspieren bij amazones sterker ontwikkeld zijn. Een studie van de Sportuniversiteit van Oslo uit 2013 heeft echter aangetoond dat een goed getrainde bekkenbodem geen negatieve invloed heeft op het verloop van de bevalling. Het risico op een stilstanding van de bevalling of op een daaruit voortvloeiende ingreep in de vorm van een vacuümpomp of een keizersnede is niet verhoogd.

Integendeel: een goed getrainde bekkenbodem heeft zelfs voordelen voor de aanstaande moeder. Het aantal perineale scheuren of noodzakelijke episiotomieën tijdens de bevalling neemt af en het risico op urine-incontinentie tijdens en na de zwangerschap wordt aantoonbaar verminderd.

Grafische weergave van een bekken, inclusief de bekkenbodemspieren.

Anatomie van de bekkenbodem: met gerichte ontspanningsoefeningen voor de bekkenbodem kun je je voorbereiden op de aanstaande bevalling.

Om optimaal voorbereid te zijn op de bevalling, is het raadzaam om je bekkenbodemspieren bewust te kunnen ontspannen. Dit kun je oefenen met gerichte oefeningen die je verloskundige je tijdens de zwangerschapscursus laat zien.

Paardrijden na de bevalling – hoe gaat het verder?

Tijdens de zwangerschap en de bevalling worden de bekkenbodem en de buikspieren zwaar belast. Geef je lichaam de tijd om mentaal en fysiek te herstellen. Je kunt op zijn vroegst na de medische controle door je gynaecoloog beginnen met een rustige postnatale training. Wanneer je weer op het paard stapt, moet je medisch laten beoordelen, afhankelijk van het verloop van de bevalling.

Bronnen:

Dr. med. Susanna Kramarz, Paardrijden tijdens de zwangerschap, proefschrift, Ludwig-Maximilians-Universiteit München 2011.

Dr. med. dent. Jane Schier, Hoofdletsel door paardrijongevallen en risicosporten en de psychische gevolgen daarvan, proefschrift, Technische Universiteit München 2018.

Federaal Instituut voor Sportwetenschappen, Schedel-hersenletsel in de paardensport, URL: https://www.bisp-sht.de/SHT/DE/Service/Service_Leiste/Sportarten/Reiten.html (stand: 14-03-2025).

Terug